Zorgregeling to jeden z najważniejszych elementów planu rodzicielskiego. Określa, kiedy dziecko przebywa u którego z rodziców i jak wygląda codzienna opieka.

Miejsce zamieszkania dziecka (hoofdverblijfplaats)

W planie rodzicielskim należy określić, gdzie dziecko ma główne miejsce zamieszkania. To ważne nie tylko praktycznie, ale również prawnie – dziecko zostaje zameldowane pod adresem tego rodzica i to ten rodzic ma prawo do pobierania zasiłku kinderbijslag. Drugie miejsce zamieszkania można ustalić jako tzw. bijschrijving.

Rodzaje podziału opieki

Co-ouderschap (równomierne współrodzicielstwo): dziecko spędza mniej więcej tyle samo czasu u obojga rodziców, np. tydzień na tydzień lub podział 3–4 dni. W Holandii jest to coraz popularniejszy model, wspierany przez sądy jako punkt wyjścia. Przy co-ouderschap oboje rodzice mają taką samą „zorgkorting” (35%), co wpływa na obliczanie alimentów.

Regularna opieka u jednego rodzica z kontaktem (standaardregeling): dziecko mieszka głównie u jednego rodzica, a z drugim spędza np. co drugi weekend i jeden dzień w tygodniu. Zorgkorting wynosi wtedy zazwyczaj 15% lub 25%, w zależności od ilości czasów kontaktu.

Indywidualny podział: rodzice mogą uzgodnić każdy inny podział, który najlepiej odpowiada ich sytuacji i potrzebom dziecka. Można np. ustalić różne reguły dla każdego dziecka osobno, jeśli ich potrzeby się różnią.

Przykład z praktyki

Oto przykład, jak wygląda zorgregeling w typowym planie rodzicielskim – opartym na realnej sprawie polsko-holenderskiej. Mieszko (8 lat) przebywa u ojca co dwa tygodnie od czwartku godzina 19:00 do poniedziałku rano (ojciec odprowadza go do szkoły). Izabela (5 lat) przebywa u ojca co dwa tygodnie od piątku godzina 19:00 do poniedziałku rano. Taki podział uwzględnia wiek dzieci i ich indywidualne potrzeby.

Wskazówka: im bardziej konkretny plan, tym mniej konfliktów. Zamiast pisać „regularny kontakt z ojcem”, lepiej określić dokładne dni i godziny. Holenderskie sądy źle reagują na niejasne sformułowania.

Alimenty na dziecko (kinderalimentatie) w planie rodzicielskim

Każdy plan rodzicielski musi zawierać ustalenia dotyczące kosztów utrzymania dziecka. Oto najważniejsze zasady:

Jak oblicza się alimenty na dziecko w Holandii?

Alimenty na dziecko obliczane są na podstawie tzw. wytycznych Trema (Rapport Alimentatienormen), opracowanych przez holenderską organizację sędziów. Kluczowe elementy obliczenia to:

1. Behoefte (potrzeby dziecka) – obliczane na podstawie netto dochodu rodziny sprzed rozstania z wykorzystaniem tabeli NIBUD. Im wyższy dochód rodziny był przed rozstaniem, tym wyższe potrzeby dziecka.
2. Draagkracht (zdolność finansowa) każdego z rodziców – obliczana na podstawie aktualnych dochodów, z uwzględnieniem kosztów utrzymania, składek i podatków.
3. Draagkrachtvergelijking (porównanie zdolności) – całkowite alimenty dzielą się proporcjonalnie między rodziców według ich zdolności finansowej.
4. Zorgkorting (zniżka za opiekę) – rodzic, u którego dziecko przebywa część czasu, ponosi już część kosztów bezpośrednio. Zorgkorting wynosi 15% (mniej niż 1 dzień/tydzień), 25% (ok. 1–2 dni/tydzień) lub 35% (ok. 3 dni/tydzień – co-ouderschap).

Przykład z praktyki

W przykładowej sprawie polsko-holenderskiej: netto dochód rodziny wyniósł 4.399 euro/miesiąc, a potrzeby dwójki dzieci ustalono na 990 euro/miesiąc (w 2021 r., po indeksacji w 2025 r.: 1.108 euro/miesiąc). Po draagkrachtvergelijking ojciec płaci 233 euro na każde dziecko, czyli łącznie 467 euro/miesiąc.

Indeksacja (indexering)

Alimenty na dziecko podlegają corocznej waloryzacji – każdego roku 1 stycznia kwoty rosną o procent ustalony przez Ministerstwo Sprawiedliwości. To jest obowiązek ustawowy (art. 1:402a BW) i odbywa się automatycznie. Warto wpisać tę klauzulę do planu rodzicielskiego.

Szkoła, lekarz, paszport – decyzje wymagające zgody obojga rodziców

Jeśli oboje rodzice mają władzę rodzicielską (gezamenlijk ouderlijk gezag), następujące decyzje wymagają zgody obojga:

• wybór szkoły lub zmiana szkoły;
• ważne decyzje medyczne (z wyjątkiem sytuacji nagłych);
• wyrobienie lub przedłużenie paszportu dziecka;
• wyjazd zagraniczny (szczególnie poza UE);
• zmiana miejsca zamieszkania dziecka (verhuizing);
• zapisanie dziecka na zajęcia pozaszkolne o dużym znaczeniu.

W nagłych sytuacjach medycznych rodzic, pod którego opieką dziecko w danym momencie przebywa, podejmuje niezbędne działania i informuje drugiego rodzica najszybciej, jak to możliwe.

Plan rodzicielski powinien też określać, u którego rodzica dziecko jest ubezpieczone zdrowotnie (zorgverzekering) – zazwyczaj jest to rodzic, u którego dziecko ma główne miejsce zamieszkania.

Zmiana planu rodzicielskiego – kiedy i jak?

Plan rodzicielski nie jest dokumentem stałym – okoliczności się zmieniają i plan powinien za nimi nadążać. Warto zapisać w planie, że rodzice będą go oceniać co roku (evaluatie).

Sytuacje, które mogą wymagać zmiany planu:

• zmiana pracy lub grafiku pracy jednego z rodziców;
• przeprowadzka jednego z rodziców;
• zmiana szkoły lub przedszkola;
• zmiana sytuacji finansowej;
• dorasta dziecka i zmiana jego potrzeb (np. nastolatek chce spędzać więcej czasu z rówieśnikami);
• pojawienie się nowego partnera u jednego z rodziców.

Drobne zmiany można uzgodnić ustnie, ale istotne zmiany powinny być spisane na piśmie. Jeśli rodzice nie mogą się porozumieć, można zwrócić się do mediatora lub sądu.

Dziecko od 12. roku życia może samo zwrócić się do sędziego z prośbą o zmianę ustaleń (np. listem lub mailem). Sąd zaprosi dziecko na tzw. kindgesprek – rozmowę z sędzią, podczas której dziecko może wyrazić swoje życzenia.

Mity i fakty o planie rodzicielskim w Holandii

• MIT: Plan rodzicielski to tylko formalność – nikt tego nie sprawdza.

To nieprawda. Sąd sprawdza załączony plan rodzicielski i może go odrzucić, jeśli nie spełnia wymagań ustawowych lub jest rażąco sprzeczny z interesem dziecka. Dzieci od 12. roku życia otrzymują zaproszenie od sądu na rozmowę z sędzią (kindgesprek), podczas której mogą wyrazić swoje zdanie.

• MIT: Matka zawsze dostaje główną opiekę nad dziećmi.

Holenderski sąd nie faworyzuje żadnego z rodziców ze względu na płeć. Punktem wyjścia jest równomierny podział opieki (gelijkwaardig ouderschap). W praktyce decyzja zależy od konkretnej sytuacji – kto do tej pory był głównym opiekunem, grafików pracy rodziców i potrzeb dziecka.

• MIT: Jeśli nie mamy ślubu, nie potrzebujemy planu rodzicielskiego.

Jeśli oboje rodzice mają wspólne ouderlijk gezag (władzę rodzicielską), plan rodzicielski jest obowiązkowy – niezależnie od tego, czy rodzice są małżeństwem, partnerami czy parami mieszkającymi razem. Od 1 stycznia 2023 r. ojciec, który uznał dziecko, automatycznie otrzymuje ouderlijk gezag.

• MIT: Mogę sam sporządzić plan rodzicielski bez adwokata.

Technicznie jest to możliwe – plan rodzicielski nie musi być sporządzony przez adwokata. Jednak jeśli jest składany razem z wnioskiem o rozwód, potrzebna jest pomoc adwokata. Ponadto profesjonalnie sporządzony plan, dostosowany do Waszej sytuacji, daje dużo większą gwarancję, że będzie kompletny i wykonalny.

• FAKT: Plan rodzicielski można zmienić w każdym momencie.

Tak – jeśli oboje rodzice się zgadzają, plan można zmienić w dowolnym momencie. Zmiany ważnych postanowień powinny być na piśmie. Jeśli nie ma porozumienia, zmiana wymaga postępowania sądowego.

• FAKT: Dziecko ma prawo wyrazić swoje zdanie.

Holenderskie prawo gwarantuje dziecku prawo do wypowiedzi. Dzieci od 12. roku życia są zapraszane przez sąd na rozmowę z sędzią. Nawet młodsze dzieci powinny być informowane o ustaleniach w sposób dostosowany do ich wieku. Sędzia bierze życzenia dziecka pod uwagę, ale ostateczną decyzję podejmują rodzice lub sąd.

Inne ważne elementy dobrego planu rodzicielskiego

Szacunek i współpraca (respectvol ouderschap)

W każdym dobrym planie rodzicielskim znajdziesz klauzule o szacunkowym traktowaniu się rodziców. Obejmują one: nieprzeciwstawianie dziecka drugiemu rodzicowi, nieangażowanie dziecka w konflikty, nieprzekazywanie informacji za pośrednictwem dziecka, wspieranie kontaktu dziecka z rodziną drugiego rodzica oraz zachowanie tytułów „mama” i „tata” wyłącznie dla biologicznych rodziców (chyba że oboje rodzice wyrażnie zgodzi się inaczej).

Kontakt z rodziną w Polsce

Dla polskich rodzin żyjących w Holandii szczególnie ważne jest zapisanie w planie prawa dziecka do kontaktu z dziadkami, wujkami i innymi członkami rodziny w Polsce – zarówno osobiście (podczas wakacji), jak i zdalnie (telefon, wideo). Po śmierci jednego z rodziców drugi rodzic powinien aktywnie dbać o podtrzymanie więzi dziecka z rodziną zmarłego rodzica.

Rozstrzyganie sporów (geschillenregeling)

Dobry plan rodzicielski zawiera klauzulę dotyczącą rozstrzygania sporów. Zazwyczaj brzmi ona tak: jeśli rodzice mają spór dotyczący planu, w pierwszej kolejności zwrócą się do mediatora, a dopiero jeśli mediacja nie przyniesie rezultatu – do sądu. 

Potrzebujesz pomocy przy sporządzeniu planu rodzicielskiego? Skontaktuj się z nami!

Sporządzenie dobrego planu rodzicielskiego wymaga znajomości holenderskiego prawa rodzinnego, wyczucia praktycznego i umiejętności mediacyjnych. Jako Harmonia Consult pomagamy polskim rodzinom w Holandii przejść przez cały proces – od pierwszej konsultacji po złożenie planu w sądzie.

Nasza pomoc obejmuje:

• analizę Twojej sytuacji rodzinnej i prawnej;
• sporządzenie kompletnego planu rodzicielskiego, dopasowanego do Waszej sytuacji;
• obliczenie alimentacji na dziecko (kinderalimentatie) według aktualnych wytycznych;
• pomoc w negocjacjach z drugim rodzicem;
• złożenie planu razem z wnioskiem rozwodowym w sądzie;
• sprawdzenie możliwości dofinansowania do pomocy prawnej (toevoeging).

Pierwsza konsultacja jest bezpłatna. Wypełnij formularz kontaktowy lub napisz do nas na WhatsApp.