Wyjazd z dzieckiem za granicę bez zgody drugiego rodzica – co robić?

Vervangende toestemming vakantie – jak uzyskać zastępczą zgodę sądu na wyjazd wakacyjny z dzieckiem w Holandii (2026)

Harmonia Consult – pomoc prawna i formalna dla Polaków w Holandii

Wstęp – dlaczego ten temat jest ważny dla Polaków w Holandii?

Wakacje w Polsce u babci i dziadka, ferie z rodziną nad morzem, święta w rodzinnym mieście – dla wielu polskich rodzin mieszkających w Holandii wyjazd do Polski z dziećmi to nie luksus, lecz ważna część życia rodzinnego. Problem pojawia się, gdy rodzice są w separacji lub po rozwodzie i jeden z nich nie wyraża zgody na wyjazd.

W Holandii wyjazd z dzieckiem za granicę bez zgody drugiego rodzica, który posiada władzę rodzicielską (ouderlijk gezag), może zostać uznany za międzynarodowe uprowadzenie rodzicielskie (internationale kinderontvoering). To nie pusta groźba – holenderska żandarmeria Wojskowa (Koninklijke Marechaussee) szczególnie w okresie wakacyjnym kontroluje rodziców podróżujących z dziećmi na lotniskach i przejściach granicznych.

Na szczęście istnieje legalna droga: vervangende toestemming vakantie, czyli zastępcza zgoda sądu na wyjazd z dzieckiem na wakacje za granicę. W tym artykule wyjaśniamy krok po kroku, jak działa ta procedura, jakie dokumenty są potrzebne i na co uważać.

Spis treści

Kiedy potrzebujesz zgody drugiego rodzica na wyjazd z dzieckiem?
Co to jest vervangende toestemming vakantie?
Procedura sądowa – krok po kroku
Kort geding – procedura przyspieszona, gdy wakacje za progiem
Jakie argumenty bierze pod uwagę sąd?
Jakie dokumenty zabrać na wakacje z dzieckiem?
Uprowadzenie rodzicielskie (kinderontvoering) – czym jest i jakie ma konsekwencje
Praktyczne wskazówki – jak zapobiec problemom
Mity i fakty o wyjazdach z dzieckiem za granicę
Jak Harmonia Consult może Ci pomóc?

1. Kiedy potrzebujesz zgody drugiego rodzica na wyjazd z dzieckiem?

Zasada w Holandii jest jasna: jeśli oboje rodzice sprawują wspólną władzę rodzicielską (gezamenlijk ouderlijk gezag), każdy wyjazd zagraniczny z małoletnim dzieckiem wymaga zgody drugiego rodzica. Nie ma znaczenia, czy rodzice są małżeństwem, w separacji czy po rozwodzie.

Zgoda jest wymagana: na wyjazd do każdego kraju – również do Polski, Niemiec czy Belgii (mimo braku stałych kontroli granicznych w strefie Schengen); na krótkie wakacje, długi urlop, a także święta i ferie; niezależnie od tego, czy jedziesz z dzieckiem sam, czy z dziadkami lub innymi członkami rodziny.

Zgoda NIE jest wymagana, jeśli: masz wyłączną władzę rodzicielską (eenhoofdig gezag) – ale musisz to móc udowodnić dokumentami; wyjeżdżasz z dzieckiem w obrębie Holandii (np. nad morze do Zeeland) – choć i wtedy dobrze jest poinformować drugiego rodzica.

Ważne: od 1 stycznia 2023 r. ojciec, który uznał dziecko (erkenning), automatycznie otrzymuje wspólną władzę rodzicielską. Wielu ojców nie zdaje sobie z tego sprawy – a to oznacza, że matka również potrzebuje jego zgody na wyjazd zagraniczny z dzieckiem.

2. Co to jest vervangende toestemming vakantie?

Vervangende toestemming vakantie to zastępcza zgoda sądu, która zastępuje brakującą zgodę drugiego rodzica na wyjazd z dzieckiem za granicę. Podstawę prawną stanowi art. 1:253a holenderskiego Kodeksu Cywilnego (Burgerlijk Wetboek).

W praktyce oznacza to, że jeśli drugi rodzic odmawia podpisania formularza zgody na wyjazd, możesz zwrócić się do sądu z wnioskiem o vervangende toestemming. Sąd rozpatrzy Twój wniosek i – jeśli uzna, że wyjazd leży w interesie dziecka – wyda orzeczenie, które zastępuje zgodę drugiego rodzica. Z tym orzeczeniem możesz legalnie wyjechać z dzieckiem za granicę.

Kluczowe: vervangende toestemming dotyczy konkretnego wyjazdu – sąd określa, do jakiego kraju, na jaki okres i na jakich warunkach. Nie jest to „ogólna zgoda” na wszystkie przyszłe wyjazdy.

3. Procedura sądowa – krok po kroku

Procedura uzyskania vervangende toestemming vakantie wygląda następująco:

Krok 1: Zaangażowanie adwokata

Do złożenia wniosku o vervangende toestemming potrzebny jest adwokat – nie możesz złożyć tego wniosku samodzielnie. Adwokat przygotowuje verzoekschrift (wniosek) i składa go w sądzie właściwym dla miejsca zamieszkania dziecka.

Krok 2: Wniosek (verzoekschrift)

We wniosku adwokat opisuje: dokąd chcesz pojechać, na jaki okres, z kim i dlaczego wyjazd leży w interesie dziecka. Dołącza też dokumenty potwierdzające np. rezerwację hotelu, bilety lotnicze, plan podróży. Im dokładniej opisany wyjazd, tym większe szanse na szybką decyzję.

Krok 3: Reakcja drugiego rodzica

Sąd wysyła kopię wniosku do drugiego rodzica, który ma możliwość złożenia odpowiedzi (verweerschrift). Może też złożyć oświadczenie, że się zgadza (referteverklaring) – wtedy procedura kończy się szybciej. Jeśli drugi rodzic nie zareaguje, sąd wyznacza rozprawę i rozpatruje sprawę bez jego udziału.

Krok 4: Rozprawa (zitting)

Sąd wyznacza rozprawę, na której oboje rodzice mogą przedstawić swoje stanowisko. Rozprawy w sprawach rodzinnych są niejawne. Dzieci od 8. roku życia mogą zostać zaproszone na rozmowę z sędzią (kindgesprek) – nie jest to obowiązkowe.

Krok 5: Orzeczenie (beschikking)

Sąd wydaje pisemne orzeczenie. Może: udzielić vervangende toestemming (z ewentualnymi warunkami, np. obowiązkiem udostępnienia kopii paszportu lub utrzymywania kontaktu telefonicznego z drugim rodzicem); lub odmówić zgody, jeśli uzna, że wyjazd nie leży w interesie dziecka.

Czas trwania: standardowa procedura trwa zwykle 2–3 miesiące. Dlatego niezwykle ważne jest, aby złożyć wniosek z odpowiednim wyprzedzeniem – najlepiej 3–4 miesiące przed planowanym wyjazdem.

Koszty: należy liczyć się z kosztami sądowymi (griffierecht) oraz honorarium adwokata. Osoby o niskim dochodzie mogą skorzystać z dofinansowania do pomocy prawnej (toevoeging).

4. Kort geding – procedura przyspieszona, gdy wakacje za progiem

Co zrobić, jeśli wakacje są już za kilka tygodni, a drugi rodzic wciąż odmawia zgody? W takiej sytuacji adwokat może złożyć wniosek o kort geding – postępowanie zabezpieczające w trybie przyspieszonym.

Kort geding to szybka procedura, w której sąd może wydać decyzję w ciągu kilku tygodni (czasem nawet dni). Warunkiem jest wykazanie, że sprawa ma charakter pilny – np. bilety są już kupione, wakacje zaplanowane, a czas na standardową procedurę się skończył.

Uwaga: w okresie wakacyjnym (czerwiec–lipiec) sądy są bardzo obciążone tego typu sprawami. Nawet w trybie kort geding warto złożyć wniosek minimum 6–8 tygodni przed planowanym wyjazdem. Im później, tym większe ryzyko, że sąd nie zdąży rozpatrzyć sprawy na czas.

5. Jakie argumenty bierze pod uwagę sąd?

Przy rozpatrywaniu wniosku o vervangende toestemming vakantie sąd zawsze kieruje się interesem dziecka (belang van het kind). Oto najważniejsze czynniki:

Argumenty, które przemawiają za udzieleniem zgody:

wyjazd ma charakter wakacyjny i jest ograniczony czasowo;
dziecko ma bliskie więzi rodzinne w kraju docelowym (np. dziadkowie, wujkowie w Polsce);
rodzic ma stałą pracę i dom w Holandii – co świadczy o zamiarze powrotu;
plan podróży jest konkretny (daty, adres, bilety powrotne);
rodzic deklaruje utrzymywanie kontaktu dziecka z drugim rodzicem w czasie wyjazdu (np. telefon, wideo).

Argumenty, które mogą prowadzić do odmowy:

kraj docelowy ma negatywne zalecenie bezpieczeństwa (code rood / negatief reisadvies);
istnieje realne ryzyko, że rodzic nie wróci z dzieckiem do Holandii – np. brak pracy, brak stałego zamieszkania w Holandii, wcześniejsze wyrażone zamiary zamieszkania za granicą;
wyjazd koliduje ze zorgregeling (planem opieki) i naruszyby kontakt dziecka z drugim rodzicem;
wniosek jest zbyt ogólny – brak konkretnych dat, kraju, adresu;
wyjazd przypada poza wakacjami szkolnymi, a dziecko straciłoby przez to lekcje.

Dobra wiadomość: holenderskie sądy co do zasady uważają, że wakacje za granicą leżą w interesie dziecka i wnioski o vervangende toestemming vakantie są w większości przypadków uwzględniane, o ile są dobrze przygotowane i konkretne.

6. Jakie dokumenty zabrać na wakacje z dzieckiem?

Niezależnie od tego, czy masz zgodę drugiego rodzica, czy vervangende toestemming od sądu – zabierz ze sobą następujące dokumenty:

Ważny paszport lub dowód osobisty dziecka – każde dziecko, również niemowlę, musi mieć własny dokument podróży. Do wyrobienia paszportu dziecka potrzebna jest zgoda obojga rodziców (lub vervangende toestemming).
Podpisany formularz zgody (toestemmingsformulier) – formularz jest dostępny na stronie Rijksoverheid.nl w języku holenderskim i angielskim. Musi być podpisany przez drugiego rodzica z władzą rodzicielską.
LUB: orzeczenie sądu o vervangende toestemming – jeśli masz zastępczą zgodę sądu, zabierz oryginał lub uwierzytelnioną kopię beschikking.
Międzynarodowy wyciąg z BRP (Basisregistratie Personen) dziecka – z danymi rodziców i informacją, kto ma władzę rodzicielską. Dokument nie starszy niż 3 miesiące, do pobrania w gminie.
Kopia paszportu drugiego rodzica – do weryfikacji podpisu na formularzu zgody.

Wskazówka: nawet jeśli w strefie Schengen nie ma stałych kontroli granicznych, Holandia od grudnia 2024 r. przywraca czasowe kontrole na granicach z Niemcami i Belgią. Koninklijke Marechaussee przeprowadza wyrywkowe kontrole, szczególnie na lotniskach i w pociągach. Brak dokumentów może oznaczać zatrzymanie na lotnisku i zgłoszenie do prokuratury.

7. Uprowadzenie rodzicielskie (kinderontvoering) – czym jest i jakie ma konsekwencje

Wyjazd z dzieckiem za granicę bez zgody drugiego rodzica posiadającego władzę rodzicielską może zostać uznany za międzynarodowe uprowadzenie rodzicielskie (internationale kinderontvoering). To nie tylko pojęcie prawne – to poważne konsekwencje:

Karalność: uprowadzenie rodzicielskie jest czynem karalnym w Holandii (art. 279 holenderskiego Kodeksu Karnego) i może skutkować karą pozbawienia wolności.
Na podstawie Konwencji Haskiej o cywilnych aspektach uprowadzenia dziecka, sąd może nakazać natychmiastowy powrót dziecka do Holandii. Polska, jako sygnatariusz Konwencji, jest zobowiązana do współpracy.
Drugi rodzic może złożyć zgłoszenie do Centrum Internationale Kinderontvoering (holenderski organ centralny ds. uprowadzeń międzynarodowych).
Sąd może wydać Europejski Nakaz Aresztowania lub wpisać dziecko do systemu SIS (Schengen Information System), co oznacza, że każda kontrola graniczna w całej UE będzie prowadzić do zatrzymania.
Konsekwencje w przyszłości: uprowadzenie może radykalnie wpłynąć na przyszłe decyzje sądu o opiece i może skutkować ograniczeniem lub odebraniem praw rodzicielskich.

Pamiętaj: nawet jeśli Twój ex-partner „nie zawraca sobie głowy” dzieckiem, nawet jeśli od lat nie utrzymuje kontaktu – dopóki formalnie posiada ouderlijk gezag, jego zgoda jest prawnie wymagana. Brak kontaktu nie równa się brak władzy rodzicielskiej.

8. Praktyczne wskazówki – jak zapobiec problemom

Ureguluj wyjazdy już w planie rodzicielskim (ouderschapsplan). Najlepsza prewencja to zapisanie w planie rodzicielskim konkretnych ustaleń dotyczących wyjazdów zagranicznych. Coraz częściej spotykamy się z zapisami typu: „Obie strony wyrażają zgodę na wakacyjne wyjazdy z dziećmi do kraju pochodzenia drugiego rodzica, pod warunkiem wcześniejszego poinformowania i podania dokładnych dat.” Taki zapis eliminuje problem na przyszłość i nie wymaga corocznych procedur sądowych.
Złóż wniosek z dużym wyprzedzeniem. Nie czekaj na ostatnią chwilę. Standardowa procedura trwa 2–3 miesiące, a w okresie wakacyjnym sądy są przeciążone. Złóż wniosek minimum 3–4 miesiące przed planowanym wyjazdem.
Przygotuj konkretny plan podróży. Sąd chce widzieć konkrety: dokąd jedziesz, na jak długo, gdzie będziesz mieszkać, jak wygląda bilet powrotny. Im więcej szczegółów, tym większe szanse na pozytywną decyzję.
Zaproponuj kontakt z drugim rodzicem w czasie wyjazdu. Sąd bardzo pozytywnie patrzy na rodziców, którzy w swoim wniosku proponują utrzymywanie kontaktu dziecka z drugim rodzicem – np. wideorozmowy 2–3 razy w tygodniu. To świadczy o dobrej woli i szacunku dla praw drugiego rodzica.
Zadbaj o paszport dziecka z wyprzedzeniem. Pamiętaj, że wyrobienie paszportu również wymaga zgody obojga rodziców. Jeśli drugi rodzic odmawia, także na to można uzyskać vervangende toestemming. Warto załatwić obie sprawy jednocześnie.
Nie jeźdź bez zgody – nawet „tylko do Polski na weekend”. Znam przypadki, w których krótki, „niewinny” wyjazd do Polski bez zgody drugiego rodzica kończył się zgłoszeniem uprowadzenia i wielomiesięczną procedurą haskiej konwencji o zwrocie dziecka. Ryzyko jest po prostu zbyt duże.

9. Mity i fakty o wyjazdach z dzieckiem za granicę

MIT: Jestem matką, więc mogę bez problemu jechać z dzieckiem do Polski.

Płeć rodzica nie ma znaczenia. Jeśli oboje rodzice mają ouderlijk gezag, to matka potrzebuje zgody ojca na wyjazd, a ojciec zgody matki – bez wyjątków. Holenderskie prawo traktuje oboje rodziców równo.

MIT: Skoro nie ma kontroli granicznych w Schengen, to nikt mnie nie zatrzyma.

Po pierwsze, Holandia od grudnia 2024 r. przywraca czasowe kontrole graniczne. Po drugie, nawet jeśli przejedziesz granicę bez kontroli – drugi rodzic może zgłosić uprowadzenie, a polska policja i sąd są zobowiązane na mocy Konwencji Haskiej do współpracy przy zwrocie dziecka.

MIT: Drugi rodzic nie utrzymuje kontaktu z dzieckiem, więc nie potrzebuję jego zgody.

Brak kontaktu z dzieckiem nie oznacza braku władzy rodzicielskiej. Dopóki ouderlijk gezag nie zostało formalnie odebrane przez sąd, zgoda drugiego rodzica jest prawnie wymagana. Można natomiast wystąpić o vervangende toestemming – sąd weźmie pod uwagę brak zaangażowania drugiego rodzica.

MIT: Wystarczy e-mail lub SMS jako zgoda.

Formalnie holenderskie prawo nie wymaga formy notarialnej. Jednak przy kontroli granicznej żandarmeria oczekuje oficjalnego formularza (toestemmingsformulier) dostępnego na stronie Rijksoverheid.nl, podpisanego przez drugiego rodzica. E-mail lub SMS to lepsze niż nic, ale w przypadku kontroli może być niewystarczające.

MIT: Sąd zawsze odmawia zgody na wyjazd do Polski.

To nieprawda. Holenderskie sądy co do zasady uważają, że wyjazd wakacyjny leży w interesie dziecka – szczególnie gdy chodzi o kontakt z rodziną w kraju pochodzenia. Polska jest członkiem UE i Konwencji Haskiej, co sprawia, że sądy nie traktują jej jako „kraju ryzyka”. Wnioski są odrzucane głównie wtedy, gdy są zbyt ogólne lub gdy istnieją konkretne przesłanki ryzyka niewrotu.

FAKT: Można uzyskać vervangende toestemming również na paszport dziecka.

Tak – jeśli drugi rodzic odmawia współpracy przy wyrabianiu paszportu, można wystąpić o vervangende toestemming również na wyrobienie lub przedłużenie paszportu dziecka. Warto połączyć oba wnioski w jednej procedurze.

FAKT: Warto uregulować tę kwestię w planie rodzicielskim.

Coraz więcej holenderskich adwokatów zaleca wpisanie do planu rodzicielskiego klauzuli o wzajemnej zgodzie na wyjazdy wakacyjne do kraju pochodzenia rodzica. Taki zapis eliminuje konieczność corocznego występowania o vervangende toestemming i daje spokój obojgu rodzicom.

10. Jak Harmonia Consult może Ci pomóc?

Planujesz wyjazd z dzieckiem do Polski, a drugi rodzic nie chce wyrazić zgody? Nie ryzykuj – skontaktuj się z nami. Harmonia Consult pomaga polskim rodzinom w Holandii w całym procesie uzyskiwania vervangende toestemming vakantie.

Nasza pomoc obejmuje:

ocenę Twojej sytuacji – czy rzeczywiście potrzebujesz vervangende toestemming, czy wystarczy formularz zgody;
przygotowanie kompletnego wniosku (verzoekschrift) do sądu;
w razie pilności – złożenie kort geding (procedura przyspieszona);
połączenie wniosku z prośbą o paszport dziecka, jeśli to konieczne;
pomoc w uregulowaniu kwestii wyjazdów w planie rodzicielskim na przyszłość;
sprawdzenie możliwości dofinansowania do pomocy prawnej (toevoeging).

Nie czekaj do ostatniej chwili! Im wcześniej się z nami skontaktujesz, tym większa szansa, że zdążysz na wakacje. Pierwsza konsultacja jest bezpłatna.

Wypełnij formularz kontaktowy na naszej stronie:

Słowa kluczowe: wyjazd z dzieckiem za granicę Holandia, vervangende toestemming vakantie, zgoda na wyjazd dziecka do Polski, wakacje z dzieckiem bez zgody drugiego rodzica, formularz toestemming reizen minderjarige, uprowadzenie rodzicielskie kinderontvoering, kort geding wakacje dziecko, ouderlijk gezag wyjazd zagraniczny, Konwencja Haska dziecko, paszport dziecka Holandia vervangende toestemming, plan rodzicielski wyjazd zagraniczny, Polacy Holandia prawo rodzinne, polski adwokat Holandia, Harmonia Consult, Koninklijke Marechaussee kontrola dziecko